سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
10
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
دهقان سالخورده چه خوش گفت با پسر * كى نور چشم من بجز از كشته ندروى وَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ لِتَسْتَوُوا عَلى ظُهُورِهِ ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَ تَقُولُوا سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ وَ إِنَّا إِلى رَبِّنا لَمُنْقَلِبُونَ و نيز ذات متعال در مقام عموم قدرت خود ببشر تذكر ميدهد كه هيچ نر و مادهاى نيست مگر آنكه ما آن را آفريدهايم و با هم جفت گردانيدهايم چنانچه در جاى ديگر گفته شد تمام موجودات از نر و ماده تشكيل يافتهاند حتى مواد اوليه كه در محل خود ثابت گرديده كه از دو عنصر مثبت و منفى كه بمنزله نر و ماده در حيوانات ميباشند تركيب گرديده شدهاند و وحدت حقيقى و فرديت واقعى منحصر بذات ( واجب الوجود تعالى است ) . و نيز پس از آنكه به باقى تفضّلاتى كه براى انتفاع بشر مهيا نموده مثل كشتيها كه به آسانى توانند از روى آب گذر نمايند و چهارپايان كه براى سوارى و باقى احتياجات بشر مهيا گردانيده امر ميفرمايد كه وقتى به پشت كشتى و نيز به پشت چهارپايان سوار گرديديد متذكر گرديد كه اينها نعم پروردگار شما است و بگوئيد منزه و مبرا است از هر عيب و نقص آن خدايى كه اين موجودات ارضى و سمائى را براى آسايش ما مسخر گردانيده و ماها عاجز و ناتوان هستيم و چنين قدرتى را نداشتيم كه براى نفع خود چنين موجودات عظيمى را مسخر خود گردانيم ، غرض آنكه در همه حال متذكر حق تعالى و نعمتهاى بىپايان او باشيد و از ياد ولى نعمت خود غافل نگرديد . ( وَ إِنَّا إِلى رَبِّنا لَمُنْقَلِبُونَ ) و نيز بگوئيد ما بسوى پروردگارمان بازگشت مينمائيم اشاره به اينكه لازمه اعتراف بمبدء اعتراف بمعاد است كسى كه در امر خلقت تدبر بنمايد ( و بعلم اليقين ) اعتراف كند كه خداى متعال تمام موجودات را براى نشو و ارتقاء بشر مسخّر نموده و براى هر موجودى غايت و فائدهاى قرار داده براى اينكه بشر بمنتهاى كمال لايق به خود برسد البته اعتراف مىنمايد كه همانطورى كه براى هر چيزى فائده و غايتى است كه بايستى به آن برسد انسان هم نيز كه غايت الغايات